Ψυχοδυναμική διάγνωση
Στον δημόσιο λόγο για την ψυχική υγεία, η διάγνωση ακούγεται συνήθως σαν μια σύντομη ονομασία που κατατάσσει σε μια κατηγορία. Άγχος. Κατάθλιψη. Κρίσεις πανικού. Ιδεοψυχαναγκαστικά συμπτώματα. Αυτές οι λέξεις έχουν χρησιμότητα, όμως λένε μόνο ένα μέρος της αλήθειας. Η ψυχοδυναμική διάγνωση ξεκινά από μια διαφορετική θέση. Το σύμπτωμα, από μόνο του, δεν αρκεί για να…
Περισσότερα
Βιωματική αποφυγή και αμυντικοί μηχανισμοί
Εννοιολογικές ρίζες και κοινή λειτουργία Η βιωματική αποφυγή περιγράφει την τάση ενός ατόμου να απομακρύνεται από εσωτερικές εμπειρίες που βιώνονται ως επώδυνες ή απειλητικές: σωματικές αισθήσεις, συναισθήματα, σκέψεις, μνήμες, εικόνες, παρορμήσεις. Η κεντρική της λογική αφορά την προσπάθεια ελέγχου του ψυχικού συμβάντος μέσω στρατηγικών απομάκρυνσης, καταστολής, αναβολής, αποσύνδεσης ή υπερ-νοητικοποίησης. Οι αμυντικοί μηχανισμοί, όπως διατυπώνονται…
Περισσότερα
Μαζοχισμός: άμυνα, δομική λύση και ταύτιση με το απορριπτέο αντικείμενο
Ο μαζοχισμός συχνά προσεγγίζεται ως σύμπτωμα, ως αυτοκαταστροφική τάση ή ως ειδική ψυχοσεξουαλική διαμόρφωση. Μια τέτοια ανάγνωση περιορίζει το φαινόμενο στο επίπεδο της συμπεριφοράς και χάνει τη δομική του λειτουργία. Η ψυχαναλυτική και ειδικότερα η λακανική προσέγγιση ανοίγει ένα ριζικά διαφορετικό πεδίο κατανόησης: ο μαζοχισμός εμφανίζεται ως λύση. Μια λύση σύνθετη, πολυεπίπεδη και ψυχικά αναγκαία,…
Περισσότερα
Η ναρκισσιστική μητέρα: σχέση μητέρας–κόρης
Η σχέση μητέρας–κόρης αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς δεσμούς για τη συγκρότηση της γυναικείας ταυτότητας. Όταν όμως η μητέρα λειτουργεί μέσα από ναρκισσιστικές δυναμικές, η σχέση αυτή παύει να είναι χώρος συναισθηματικής ασφάλειας και μετατρέπεται σε πεδίο ελέγχου, προβολής και ψυχικής υποκατάστασης. Το τραύμα που δημιουργείται αφορά «τι συνέβη», αλλά και πώς οργανώθηκε η…
Περισσότερα
Άγχος και το κενό του Άλλου
Η φροϋδική ανακάλυψη του ασυνειδήτου θεμελιώνει την ψυχική ζωή στην έλλειψη. Ο Λακάν, αναλαμβάνοντας και μεταγράφοντας αυτήν τη διαπίστωση, μετακινεί το κέντρο βάρους από το πραγματικό γεγονός της απώλειας στο συμβολικό της στίγμα: τον φαλλό ως σημαίνον της έλλειψης στον Άλλο.
Περισσότερα
Ναρκισσιστική θέση και φαντασίωση του άλλου
Ο ναρκισσισμός ως έννοια έχει υποστεί έντονη ψυχολογικοποίηση. Στον δημόσιο λόγο εμφανίζεται ως χαρακτηριστικό προσωπικότητας, ως επιφανειακή αυτοθαυμαστική στάση, ή ως συναισθηματική αποστασιοποίηση από τον Άλλον. Ωστόσο, στο πλαίσιο της ψυχανάλυσης, και ιδιαίτερα στην προσέγγιση του Lacan, ο ναρκισσισμός δεν αποτελεί περιγραφή συμπεριφοράς, αλλά τοποθέτηση μέσα στη φαντασία, το βλέμμα και τον λόγο του Άλλου….
Περισσότερα