Πώς σκέφτομαι την ψυχοθεραπεία

Δεν θεωρώ ότι ο άνθρωπος που έρχεται στην ψυχοθεραπεία είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων που πρέπει απλώς να διορθωθούν. Ένα σύμπτωμα μπορεί να προκαλεί πραγματική δυσφορία και ασφαλώς έχει σημασία να υπάρξει ανακούφιση. Ταυτόχρονα όμως μπορεί να έχει μια ιστορία, μια λειτουργία και μια ιδιαίτερη θέση μέσα στην ψυχική ζωή. Για αυτό δύο άνθρωποι μπορούν να έρθουν στη θεραπεία με το ίδιο φαινομενικά πρόβλημα -άγχος, δυσκολία στις σχέσεις, θλίψη, έντονη αυτοκριτική- και παρ’ όλα αυτά να χρειάζονται πολύ διαφορετική θεραπευτική εργασία. Η δική μου προσέγγιση είναι κυρίως ψυχοδυναμική. Με ενδιαφέρει να κατανοήσουμε όχι μόνο τι συμβαίνει, αλλά και πώς έχει αποκτήσει τη συγκεκριμένη σημασία για τον συγκεκριμένο άνθρωπο. Πώς συνδέεται με τον τρόπο που έχει μάθει να σχετίζεται, να προστατεύεται, να επιθυμεί, να φοβάται, να αντιμετωπίζει την εγγύτητα και την απώλεια. Η θεραπεία, για μένα, δεν είναι εφαρμογή μιας έτοιμης εξήγησης πάνω στον άνθρωπο. Είναι μια διαδικασία στην οποία προσπαθούμε σταδιακά να καταλάβουμε κάτι από τη δική του ιδιαίτερη λογική.

Αυτό που επαναλαμβάνεται

Ένα από τα πράγματα που με ενδιαφέρουν περισσότερο στην ψυχοθεραπεία είναι η επανάληψη. Μπορεί κάποιος να διαπιστώνει ότι επιλέγει ξανά παρόμοιες σχέσεις, ότι καταλήγει συχνά στην ίδια θέση απέναντι στους άλλους, ότι δυσκολεύεται να φύγει από καταστάσεις που τον πληγώνουν ή ότι, ενώ συνειδητά επιθυμεί κάτι διαφορετικό, στην πράξη επανέρχεται σε γνώριμους τρόπους ζωής και σχέσης. Αυτές οι επαναλήψεις δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι ο άνθρωπος «δεν έμαθε το μάθημά του» ή ότι κάνει συνειδητά λάθος επιλογές. Συχνά έχουν μια βαθύτερη ψυχική συνοχή. Κάτι που σήμερα δημιουργεί δυσκολία μπορεί κάποτε να υπήρξε ένας τρόπος προσαρμογής, προστασίας ή διατήρησης μιας σημαντικής σχέσης. Η θεραπευτική εργασία προσπαθεί να κάνει περισσότερο ορατό αυτό που μέχρι τότε συνέβαινε σχεδόν αυτόματα. Όταν ένα μοτίβο μπορεί να αναγνωριστεί, να συνδεθεί με την ιστορία του και να αποκτήσει νόημα, δημιουργείται σταδιακά και μεγαλύτερη ελευθερία απέναντί του.

Κλείσε μία συνεδρία σήμερα

Το παρελθόν δεν μας ενδιαφέρει επειδή ανήκει στο παρελθόν

Η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία συχνά συνδέεται με την ιδέα ότι «μιλάμε συνέχεια για τα παιδικά χρόνια». Δεν είναι αυτό που θεωρώ ουσιαστικό. Το παρελθόν έχει σημασία στον βαθμό που εξακολουθεί να είναι παρόν. Οι πρώτες σχέσεις και εμπειρίες μας συμμετέχουν στη διαμόρφωση προσδοκιών για το τι μπορούμε να περιμένουμε από τους άλλους, τι σημαίνει εγγύτητα, τι χρειάζεται να κάνουμε για να αγαπηθούμε, τι συμβαίνει όταν εξαρτόμαστε από κάποιον και πόσο ασφαλές είναι να εκφράζουμε ανάγκες, θυμό ή επιθυμία. Δεν αναζητούμε επομένως μια απλή εξήγηση του τύπου «σου συμβαίνει αυτό επειδή συνέβη εκείνο». Η ανθρώπινη ψυχική ζωή είναι πολύ πιο σύνθετη. Προσπαθούμε να δούμε πώς ο άνθρωπος έδωσε νόημα σε όσα έζησε και πώς αυτός ο τρόπος νοηματοδότησης μπορεί να εξακολουθεί να οργανώνει τις σημερινές αναπαραστάσεις εαυτού, σχέσεις και επιλογές.

Οι άμυνες δεν είναι ελαττώματα

Όλοι οι άνθρωποι διαθέτουμε τρόπους με τους οποίους προστατευόμαστε από συναισθήματα, επιθυμίες ή εμπειρίες που κάποια στιγμή έγιναν δύσκολο να αντέξουμε. Μπορεί να αποφεύγουμε, να εξηγούμε τα πάντα λογικά, να αποστασιοποιούμαστε από όσα αισθανόμαστε. Να προσπαθούμε να ελέγξουμε τους άλλους ή τον εαυτό μας. Να καταφεύγουμε στην αυτοκριτική. Να εξιδανικεύουμε και στη συνέχεια να απογοητευόμαστε έντονα. Να μην επιτρέπουμε στον εαυτό μας να χρειαστεί κάποιον. Στην ψυχοδυναμική σκέψη αυτοί οι τρόποι ονομάζονται συχνά άμυνες. Δεν τους αντιμετωπίζω ως παθολογικά χαρακτηριστικά που πρέπει απλώς να εξαφανιστούν. Συνήθως είχαν -και ίσως εξακολουθούν να έχουν- κάποια ψυχική λειτουργία. Το ερώτημα είναι αν σήμερα προστατεύουν τον άνθρωπο ή αν, ενώ κάποτε τον βοήθησαν, έχουν αρχίσει πλέον να περιορίζουν τη ζωή του. Η θεραπεία δεν επιδιώκει να αφαιρέσει απότομα τις άμυνες. Αντίθετα, προσπαθεί να κατανοήσει τι προστατεύουν και να δημιουργήσει τη δυνατότητα να αναπτυχθούν περισσότερο ευέλικτοι τρόποι αντιμετώπισης της εμπειρίας.

Η θεραπευτική σχέση έχει σημασία

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μια συζήτηση για τις σχέσεις που συμβαίνουν κάπου αλλού. Είναι και η ίδια μια σχέση. Ο τρόπος με τον οποίο κάποιος περιμένει ότι θα τον δω, αν φοβάται ότι θα τον κρίνω, αν δυσκολεύεται να διαφωνήσει, αν προσπαθεί να είναι «καλός θεραπευόμενος», αν περιμένει ότι θα απογοητευτεί ή αν δυσκολεύεται να εμπιστευθεί, μπορεί να μας προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο σχετίζεται γενικότερα.

Στην ψυχοδυναμική θεραπεία, όσα εμφανίζονται μέσα στη θεραπευτική σχέση δεν θεωρούνται εμπόδιο στη θεραπεία. Μπορούν να αποτελέσουν μέρος της ίδιας της δουλειάς. Αυτό απαιτεί από τον θεραπευτή να ακούει όχι μόνο το περιεχόμενο των όσων λέγονται, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται η σχέση μέσα στο δωμάτιο. Για μένα αυτή είναι μια από τις πιο ουσιαστικές πλευρές της θεραπείας: η δυνατότητα να γίνει κάτι αντιληπτό τη στιγμή που συμβαίνει, σε μια σχέση όπου μπορεί να διερευνηθεί χωρίς να χρειάζεται να επαναληφθεί με τον γνώριμο τρόπο.

Δεν γνωρίζω εκ των προτέρων τι σημαίνει ένα σύμπτωμα

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι διαδικασία κατά την οποία ο θεραπευτής γνωρίζει ήδη την εξήγηση και προσπαθεί να την αποκαλύψει στον θεραπευόμενο. Ένα σύμπτωμα δεν έχει το ίδιο νόημα για όλους. Το άγχος μπορεί για έναν άνθρωπο να συνδέεται με τον φόβο αποτυχίας, για κάποιον άλλον με την απώλεια ελέγχου, για έναν τρίτο με μια σύγκρουση γύρω από την επιθυμία ή με τον φόβο ότι θα απογοητεύσει σημαντικούς άλλους. Για αυτό προσπαθώ να μην αποφασίζω πολύ γρήγορα τι «κρύβεται από πίσω». Η κατανόηση δημιουργείται μέσα από αυτά που φέρνει ο ίδιος ο άνθρωπος: τις λέξεις που χρησιμοποιεί, τις ιστορίες που επαναλαμβάνει, τα συναισθήματα που εμφανίζονται, τις αντιφάσεις, τις σιωπές, τις σχέσεις και τις σκέψεις που μοιάζουν να επιστρέφουν ξανά και ξανά.

Η κατανόηση από μόνη της δεν είναι πάντοτε αρκετή

Μπορεί κάποιος να γνωρίζει πολύ καλά γιατί κάνει κάτι και παρ’ όλα αυτά να συνεχίζει να το κάνει. Η διανοητική κατανόηση είναι σημαντική, αλλά η ψυχική αλλαγή δεν συντελείται μόνο επειδή αποκτήσαμε μια σωστή εξήγηση. Κάποια μοτίβα χρειάζεται να αναγνωριστούν επανειλημμένα. Κάποια συναισθήματα χρειάζεται να μπορέσουν να βιωθούν διαφορετικά. Ορισμένοι τρόποι σχέσης χρειάζεται να εμφανιστούν μέσα στη θεραπευτική σχέση ώστε να γίνουν πραγματικά ορατοί. Για αυτό η ψυχοθεραπεία είναι διαδικασία και όχι απλώς μετάδοση γνώσης. Ο στόχος δεν είναι μόνο να μπορεί ο άνθρωπος να πει «καταλαβαίνω γιατί είμαι έτσι», αλλά να αποκτήσει σταδιακά μεγαλύτερη ελευθερία ως προς το πώς μπορεί να ζήσει, να επιλέξει και να σχετιστεί.

Δεν υπάρχει ένας «σωστός» τρόπος να είναι κανείς

Δεν αντιλαμβάνομαι την ψυχοθεραπεία ως προσπάθεια προσαρμογής του ανθρώπου σε κάποιο πρότυπο ψυχικής κανονικότητας. Δεν υπάρχει μία σωστή προσωπικότητα, ένας σωστός τρόπος να αγαπά κανείς ή μια ενιαία εκδοχή μιας «υγιούς ζωής» που πρέπει να επιτύχουν όλοι. Με ενδιαφέρει περισσότερο αν ένας άνθρωπος μπορεί να ζει με μεγαλύτερη επίγνωση των επιλογών του, να αναγνωρίζει τις ανάγκες και τις συγκρούσεις του, να δημιουργεί σχέσεις που δεν οργανώνονται αποκλειστικά από τον φόβο ή την επανάληψη και να έχει περισσότερο χώρο για όσα πραγματικά έχουν σημασία για εκείνον. Η θεραπεία δεν έχει στόχο να δημιουργήσει έναν διαφορετικό άνθρωπο. Μπορεί όμως να βοηθήσει κάποιον να έχει διαφορετική σχέση με όσα μέχρι τότε τον καθόριζαν χωρίς να το γνωρίζει.

Ο θεραπευτής δεν είναι ουδέτερος παρατηρητής

Θεωρώ σημαντικό ο θεραπευτής να μπορεί να σκέφτεται και τη δική του συμμετοχή σε αυτό που συμβαίνει στη θεραπεία. Ο τρόπος με τον οποίο αισθάνεται, αντιδρά ή κατανοεί έναν θεραπευόμενο μπορεί, όταν εξετάζεται με κλινική προσοχή και εποπτεία, να αποτελέσει σημαντική πηγή πληροφορίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η θεραπεία αφορά τον θεραπευτή. Σημαίνει ότι η θεραπευτική σχέση είναι μια πραγματική ανθρώπινη συνάντηση και χρειάζεται να αντιμετωπίζεται με επαγγελματική ευθύνη, αυτοπαρατήρηση και συνεχή θεωρητική και κλινική επεξεργασία. Για αυτό θεωρώ τη συνεχιζόμενη εκπαίδευση, την εποπτεία και την προσωπική θεωρητική μελέτη ουσιαστικά μέρη της θεραπευτικής εργασίας.

Τι μπορεί να περιμένετε από εμένα

Μπορείτε να περιμένετε έναν χώρο στον οποίο θα σας ακούσω με προσοχή, χωρίς να προσπαθήσω να καταλήξω βιαστικά σε μια εξήγηση. Θα υπάρχουν στιγμές στις οποίες θα ρωτήσω περισσότερο. Άλλες στις οποίες θα επισημάνω μια σύνδεση, μια αντίφαση ή κάτι που φαίνεται να επαναλαμβάνεται. Κάποιες φορές μπορεί να επιστρέψουμε σε μια φράση ή σε κάτι που ειπώθηκε σχεδόν παρεμπιπτόντως αλλά φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία. Δεν θεωρώ ότι ο ρόλος μου είναι να σας πω πώς πρέπει να ζήσετε ή να αποφασίσω ποια επιλογή είναι σωστή για εσάς. Η δουλειά μας είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες μπορείτε να κατανοήσετε περισσότερο τι σας συμβαίνει, τι επιθυμείτε, τι σας δυσκολεύει και τι θέση παίρνετε απέναντι σε όλα αυτά.

Μία πρώτη συνάντηση

+306973382228

Η πρώτη συνάντηση δεν προϋποθέτει ότι γνωρίζετε ήδη τι ακριβώς θέλετε να αλλάξετε ή ότι μπορείτε να διατυπώσετε ένα σαφές θεραπευτικό αίτημα. Μπορείτε να έρθετε με ένα συγκεκριμένο πρόβλημα ή απλώς με την αίσθηση ότι κάτι στη ζωή, στις σχέσεις ή στον τρόπο με τον οποίο βιώνετε τον εαυτό σας χρειάζεται περισσότερο χώρο για να γίνει κατανοητό. Οι συνεδρίες πραγματοποιούνται δια ζώσης στα γραφεία μου στη Θέρμη Θεσσαλονίκης και στον Πολύγυρο Χαλκιδικής, καθώς και διαδικτυακά όπου αυτό αποτελεί κατάλληλο θεραπευτικό πλαίσιο.

Επικοινωνία